MOBİL UYGULAMALARIMIZ

ÖDEM NEDİR? NİYE OLUŞUR?

Ödem (su toplanması, şişlik), damar içinden dokular arasına aşırı sıvı geçişi sonucu dokular arasında fazla miktarda sıvı birikmesidir. Aşırı sıvı birikimi, aynı zamanda karın boşluğu, göğüs boşluğu gibi vücut boşluklarında da ortaya çıkabilir. Ödem basit, kolayca çözümlenebilecek nedenlere bağlı olarak gelişebildiği gibi, birçok ciddi hastalığın belirtisi de olabilir. Bu nedenle, önemsenmesi gereken bir durumdur.

 

Ödemden nasıl şüphelenelim: Bunun için öncelikle ödemin vücudun hangi bölgelerinde daha kolay oluştuğunu belirtmek gerekir. Ödemin yerleşimini belirleyen en önemli iki faktör; doku direnci ve yerçekimi etkisidir. Ödem en kolay, doku direncinin düşük olduğu göz kapakları ve ayak bilekleri çevresinde oluşur. Diğer önemli faktör yerçekimi etkisidir, yani altta kalan vücut kesimlerinde ödem daha belirgin olma eğilimindedir. Bu nedenle, sabah kalktığı zaman göz kapakları çevresinde, akşama doğru ise bacaklarda şişlik fark eden kişinin doktora başvurması gerekir. Bunun dışında, vücut ağırlığının kısa süre içinde belirgin olarak artması, parmaklara yüzük takma ve çıkarmada veya ayakkabıları giyilip çıkarmada güçlük çekilmesi de vücutta ödem varlığı konusunda uyarıcı olmalıdır. 

 

Ödem bölgesel veya yaygın olabilir. Bölgesel ödemler deri enfeksiyonları, allerjik olaylar, kanın toplardamarlardan dönüş bozukluğu veya lenf kanallarının tıkanıklığı gibi nedenlere bağlı olarak gelişir ve sıklıkla bacaklar ve kollar olmak üzere vücudun sadece bir bölgesini etkiler. Bu tür ödemlerin en tipik örneği varislerdir. Varisli hastalarda bir veya iki bacakta, özellikle ayakta fazla kalındığında artan şişlik görülebilir. Vücudun birden fazla bölgesini etkileyen ve vücudun pozisyonuna göre dağılımı değişen yaygın ödemler ise kalp, böbrek ve karaciğer hastalıklarının bir belirtisi olabileceğinden, daha önemlidir. 

 

Yaygın ödemin en sık nedenlerinden birisi kalp yetmezliğidir. Ödeme nefes darlığının eşlik etmesi, bu olasılığı destekler. Karaciğer sirozu da önemli bir yaygın ödem nedenidir. Sirozdaki ödemin en tipik özelliği bacaklardaki şişliğin hafif, karındaki şişliğin ise çok belirgin olması ve ödeme sıklıkla sarılığın eşlik etmesidir. Ödem böbrek hastalıklarında da sık görülen bir bulgudur. Özellikle idrarla aşırı protein kaybına bağlı nefrotik sendrom olarak adlandırılan böbrek hastalığında bacaklarda hamur gibi yumuşak bir ödem görülür. Özellikle göz kapakları çevresinde belirgin ödem ve buna eşlik eden kanlı işeme, idrar miktarında azalma ve nefes darlığı gibi belirtiler akut nefriti düşündürmelidir. Bunların dışında tiroid bezinin yetersiz çalışması, ileri beslenme bozukluğu gibi nedenler de ödeme yol açabilir. 

 

Ancak, ödem her zaman bir hastalığın belirtisi olmayabilir. Özellikle bazı tansiyon ilaçları ve doğum kontrol ilaçları, ilaç kesildiği zaman tamamen gerileyen ödeme yol açabilir. Bu nedenle, ödemi olan kişilerde bu tür ilaç kullanımları sorgulanmasıdır. Ayrıca, kadınlarda adet dönemleri ile ilişkili olarak gelip geçici şişliklerin ve uzun süreli yolculuklarda hareketsizlik nedeniyle ayaklarda hafif şişliklerin görülebileceği unutulmamalıdır.